काळ व त्याचे प्रकार

Spread the love


काळ व त्याचे प्रकार

वाक्यात दिलेल्या क्रियापदावरून जसा क्रियेचा बोध होतो, तसेच ती क्रिया कोणत्या वेळी घडत आहे याचाही बोध होतो त्याला ‘काळ’ असे म्हणतात.
काळाचे प्रमुख 3 प्रकार पडतात.
  • वर्तमान काळ
  • भूतकाळ
  • भविष्यकाळ
 1) वर्तमानकाळ :
क्रियापदाच्या रूपावरून क्रिया आता घडते आहे असे जेव्हा समजते तेव्हा तो काळ ‘वर्तमानकाळ’ असतो.
उदा.
  • मी आंबा खातो.
  • मी क्रिकेट खेळतो.
  • ती गाणे गाते.
  • आम्ही अभ्यास करतो.
वर्तमानकाळाचे 4 उपप्रकार घडतात.
i) साधा वर्तमान काळ
जेंव्हा क्रियापदाच्या रूपावरून क्रिया आता घडते असे समजते तेव्हा त्या वाक्याचा काळ साधा वर्तमानकाळ असतो.
उदा. 
  • मी आंबा खातो.
  • कृष्णा क्रिकेट खेळतो.
  • प्रिया चहा पिते.
ii) अपूर्ण वर्तमान काळ / चालू वर्तमानकाळ
जेव्हा वाक्यातील क्रियापदाच्या रूपावरुन क्रिया वर्तमानामध्ये चालू किंवा सुरू असल्याचा बोध होतो. तेव्हा वाक्याचा काळ अपूर्ण वर्तमान असतो.
उदा. 
  • सुरेश पत्र लिहीत आहे.
  • दिपा अभ्यास करीत आहे.
  • आम्ही जेवण करीत आहोत.
iii) पूर्ण वर्तमान काळ
जेव्हा क्रिया ही वर्तमानकाळातील असून ती नुकतीच पूर्ण झालेली असेल तेव्हा त्याला ‘पूर्ण वर्तमानकाळ’ असे म्हणतात.
उदा.
  • मी आंबा खाल्ला आहे.
  • आम्ही पेपर सोडविला आहे.
  • विधार्थ्यांनी अभ्यास केला आहे.
iv) रीती वर्तमानकाळ / चालू पूर्ण वर्तमानकाळ
वर्तमानकाळात एखादी क्रिया सतत घडत असल्याची रीत दाखविली तर त्याला ‘रीती वर्तमानकाळ’ असे म्हणतात.
उदा.    
  • मी रोज फिरायला जातो.
  • प्रदीप रोज व्यायाम करतो.
  • कृष्णा दररोज अभ्यास करतो.
2)  भूतकाळ :
जेव्हा क्रियापदाच्या रूपावरून क्रिया पूर्वी घडून गेलेली असते. असा बोध होतो तेव्हा त्या काळाला ‘भूतकाळ’ असे म्हणतात.
उदा.
  • राम शाळेत गेला.
  • मी अभ्यास केला.
  • तिने जेवण केले.
भूतकाळचे 4 उपप्रकार पडतात.
i) साधा भूतकाळ
एखादी क्रिया ही अगोदर घडून गेलेली असते व त्या संदर्भात जेव्हा बोलले जाते तेव्हा त्या काळास ‘साधा भूतकाळ’ असे म्हणतात.
उदा.
  • रामने अभ्यास केला
  • मी पुस्तक वाचले.
  • सिताने नाटक पहिले.
ii) अपूर्ण/चालू भूतकाळ
एखादी क्रिया मागील काळात चालू होती किंवा घडत होती म्हणजेच त्यावेळेस ती क्रिया अपूर्ण होती तेव्हा क्रियेच्या त्या अवस्थेला ‘अपूर्ण भूतकाळ/चालू भूतकाळ’ असे म्हणतात.
उदा. 
  • मी आंबा खात होतो.
  • दीपक गाणे गात होता.
  • ती सायकल चालवत होती.
iii) पूर्ण भूतकाळ
एखादी क्रिया मागील काळात पूर्ण झालेली असते किंवा ती क्रिया पुर्णपणे संपलेली असते, असा जेव्हा अंदाज येतो तेव्हा त्याला ‘पूर्ण भूतकाळ’ असे म्हणतात.
उदा.
  • सिद्धीने गाणे गाईले होते.
  • मी अभ्यास केला होता.
  • त्यांनी पेपर लिहिला होता.
  • राम वनात गेला होता.
iv) रीती भूतकाळ / चालू पूर्ण भूतकाळ
भूतकाळात एखादी क्रिया सातत्याने घडत आलेली असून ती क्रिया पूर्ण देखील झालेली असते. अशा काळाला ‘चालू-पूर्ण भूतकाळ’ किंवा ‘रीती भूतकाळ’ असे म्हणतात.
उदा.
  • मी रोज व्यायाम करीत होतो/असे.
  • ती दररोज मंदिरात जात होती/असे.
  • प्रसाद नियमित शाळेत जात होता/असे.
3)  भविष्यकाळ :
क्रियापदाच्या रूपावरुन जेव्हा एखादी क्रिया ही पुढे घडणार आहे, याची जाणीव होते, तेव्हा त्या काळाला ‘भविष्यकाळ’ असे म्हणतात.
उदा.
  • मी सिनेमाला जाईल.
  • मी शिक्षक बनेल.
  • मी तुझ्याकडे येईन.
i) साधा भविष्यकाळ
जेव्हा एखादी क्रिया पुढे घडणार असेल असा बोध होतो अशा वेळी ‘साधा भविष्यकाळ’ असतो.
उदा.
  • उद्या पाऊस पडेल.
  • उद्या परीक्षा संपेल.
  • मी सिनेमाला जाईल.
ii) अपूर्ण / चालू भविष्यकाळ
जेव्हा एखादी क्रिया ही भविष्यकाळामध्ये चालू असेल किंवा पूर्ण झाली नसेल तेव्हा त्याला ‘अपूर्ण भविष्यकाळ’ असे म्हणतात.
उदा. 
  • मी आंबा खात असेल.
  • मी गावाला जात असेल.
  • पूर्वी अभ्यास करत असेल.
  • दिप्ती गाणे गात असेल.
iii) पूर्ण भविष्यकाळ
जेव्हा एखादी क्रिया ही भविष्यकाळातील असून ती पूर्ण झाल्याची जाणीव झालेली असते तेव्हा त्याला ‘पूर्ण भविष्यकाळ’ असे म्हणतात.
उदा. 
  • मी आंबा खाल्ला असेल.
  • मी गावाला गेलो असेल.
  • पूर्वाने अभ्यास केला असेल.
  • दिप्तीने गाणे गायले असेल.
iv) रीती भविष्यकाळ / चालू पूर्ण भविष्यकाळ
जेव्हा एखादी क्रिया ही भविष्यात नेहमी घडणारी असेल, तर त्याला ‘रीती/ चालू पूर्ण भविष्यकाळ’ असे म्हणतात.
उदा.
  • मी रोज व्यायाम करत जाईल.
  • पूर्वी रोज अभ्यास करत जाईल.
  • सुनील नियमित शाळेत जाईल.

Spread the love

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *